საბჭოთა რეპრესიული მანქანა და „ურწმუნო ხოჯა“, ხიდი რელიგიასა და ეროვნულობას შორის

Resumen

ნაშრომში განხილულია მე-20 საუკუნის აჭარის გამორჩეული რელიგიური და საზოგადო მოღვაწის, რასიყ ბერიძის (1868–1974) ცხოვრება და მრავალმხრივი ღვაწლი. კვლევის აქტუალობა განპირობებულია იმით, რომ ბერიძის ფენომენი წარმოადგენს უნიკალურ სინთეზს მაღალ რელიგიურ იერარქიასა და ეროვნულ თვითშეგნებას შორის, რაც განსაკუთრებით რთულ საბჭოთა პოლიტიკურ ეპოქაში გამოვლინდა. სტატიაში, საარქივო მასალებისა და საოჯახო მოგონებების სისტემატიზაციის საფუძველზე, გაანალიზებულია მისი როლი ქართველი მუსლიმებისა და ქრისტიანების ფიზიკური და სულიერი ერთიანობის საქმეში. ნაშრომი წარმოაჩენს რასიყ ბერიძეს, როგორც პროგრესულ რეფორმატორს, რომელიც ისლამური რელიგიური დოგმების (მარხვა, ჩადრი, წინდაცვეთა) მოდერნიზაციასა და მათ ეროვნულ იდენტობასთან ადაპტაციას უჭერდა მხარს. კერძოდ, იგი ეწინააღმდეგებოდა ჩადრის ტარებას, მხარს უჭერდა ქართული სახელების შენარჩუნებას და რელიგიურ რიტუალებს შრომით საქმიანობასთან ათავსებდა.

სტატიაში მნიშვნელოვანი ადგილი ეთმობა ბერიძის პოლიტიკურ აქტიურობას, მის კავშირებს ინტელექტუალურ ელიტასთან და პუბლიცისტურ საქმიანობას ისტორიული ქართული მიწების (არტაანი, ყარსი) დაბრუნების საკითხში. კვლევა აშუქებს საბჭოთა რეპრესიული სისტემის მუშაობის მექანიზმებს რელიგიური კულტების საბჭოს მაგალითზე, სადაც ბერიძე ფიგურირებდა როგორც „არასაიმედო“ და „ლიბერალი“ ფიგურა. სტამბოლში მიღებულმა იურიდიულმა და ფილოსოფიურმა განათლებამ მას საშუალება მისცა, გამხდარიყო ეფექტური დიპლომატი საბჭოთა ხელისუფლებასა და მორწმუნეებს შორის. ნაშრომი ასკვნის, რომ რასიყ ბერიძის მოღვაწეობა არის ხიდი ქართულ ქრისტიანულ წარსულსა და მუსლიმურ აწმყოს შორის, რაც ემსახურებოდა ერთიანი ქართული სულიერი სივრცის შენარჩუნებას ტოტალიტარული რეჟიმის პირობებში. მისი 106-წლიანი ცხოვრება რჩება პატიოსნების, ურყევი ნებისა და სამშობლოსადმი უანგარო სიყვარულის სიმბოლოდ, რომელმაც ისლამი ეროვნული თვითმყოფადობის დაცვის მექანიზმად აქცია.

საკვანძო სიტყვები: რელიგია, ისლამი, იდენტობა, თვითშეგნება.