მოკვეთილი თავების ისტორია: მაჰმუდ დოულათაბადის „პოლკოვნიკის მიმწუხრი“
Resumen
თანამედროვე ირანელი ავტორის მაჰმუდ დოულათაბადის რომანი „პოლკოვნიკის მიმწუხრი“, რომლის გერმანული თარგმანი 2009 წელს გამოიცა შვეიცარიაში, მომდევნო წლებში რამდენიმე ევროპულ ენაზე ითარგმნა. 2016 წელს გამოვიდა თეა შურღაიას მიერ შესრულებული ქართული თარგმანიც.
ამ რომანისთვის დოულათაბადის იან მიხალსკის სახელობის პრემიით დაჯილდოვდა; მიენიჭა საფრანგეთის კულტურისა და ხელოვნების ორდენის კავალერის წოდება; წარდგენილი იყო აზიური ბუკერის პრემიაზეც.
ირანში კი, ოფიციალურად, სპარსულ ენაზე, რომანი დღემდე არ გამოცემულა, რადგან ირანის ისლამური რესპუბლიკის მესვეურები მას „ყველაზე კონტრრევოლუციურ რომანს“ უწოდებენ.
სტატიის მიზანია, გაარკვიოს, რით გამოიწვია მაჰმუდ დოულათაბადის რომანმა ასეთი ორმაგი დამოკიდებულება ქვეყნის შიგნით და გარეთ: მოგვითხრობს კონკრეტულად ისლამური რევოლუციის მოვლენებზე თუ მისი გადააზრება უფრო გლობალურ ჭრილშია შესაძლებელი.
კვლევამ აჩვენა: რომანში აღწერილი რეალური სიტუაცია ირანის 1979 წლის ისლამურ რევოლუციას ეხება; მთავარი პერსონაჟები - შაჰის არმიის ყოფილი პოლკოვნიკი - და მისი შვილები რიგრიგობით ეწირებიან რევოლუციის სასტიკსა და უწყალო კანონებს. ამდენად, ცხადი ხდება, რატომ უწოდებს ისლამური მთავრობა რომანს „კონტრრევოლუციურს“.
თუმცა, ამავდროულად, რომანის მეტაფორული შრე, სიუჟეტურ ქარგაში სიმბოლური პერსონაჟებისა და მოვლენების ჩართვის გზით, რომანის უნივერსალურ ჭრილში გააზრების საფუძველს იძლევა.
რომანში ბევრი ეროვნული გმირის - ისტორიული პირის სახე ჩანს, რომლებიც სიმბოლურ დატვირთვას ატარებენ და მწერლის ჩანაფიქრს გამოხატავენ: ქვეყნის საუკეთესო შვილები არასდროს ყოფილად დაფასებულნი. და ეს არ გახლავთ მხოლოდ ირანის ან მხოლოდ თანამედროვეობის სატკივარი.
სტატიის ამოცანაა, ასევე, გააანალიზოს რომანის ქართული ვერსია მთარგმნელობითი პრინციპების თეორიის კუთხით. ამ მიზნით ქართული თარგმანის ზოგიერთი დეტალი შედარებულია სხვა თარგმანებთან.
კვლევის შედეგად გაკეთდა დასკვნა, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში ქართველი მთარგმნელი რომანის სხვა ენებზე მთარგმნელებზე უფრო სწორ ინტერპრეტაციას აწვდის ქართველ მკითხველს.
საკვანძო სიტყვები: თანამედროვე სპარსული პროზა, კონტრრევოლუციური რომანი, ისლამური რევოლუცია, სათაურის სიმბოლიკა.





